Ozempic en Wegovy niet alleen voor afvallen, maar ook boezemfibrilleren verminderen?

Wist je dat dezelfde medicijnen, die miljoenen mensen gebruiken voor gewichtsverlies en diabetes type 2, mogelijk ook bescherming geeft tegen boezemfibrilleren?

Semaglutide, de werkzame stof achter Ozempic en Wegovy, is nooit ontwikkeld met het hartritme in gedachten. Toch wijst een groeiende hoeveelheid onderzoek erop dat het mogelijk kan helpen bij boezemfibrilleren.

Onderzoekers, waaronder ons eigen AFIP-team, volgen dit op de voet.

Dit is er toe nu toe bekend:

Wat zijn GLP-1-receptoragonisten precies?

GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1. Dit is een hormoon dat na het eten wordt aangemaakt door je darmen.

GLP-1:

• zet de alvleesklier aan tot het afgeven van insuline;
• vertraagt hoe snel je maag leegt;
• remt het hongergevoel.

Semaglutide is een versie van dit hormoon, dat in het lab is gemaakt. Het is ontworpen om veel langer actief te blijven in het lichaam. Dat is precies wat semaglutide zo effectief maakt voor bloedsuikeregulatie en gewichtsverlies.

In grote klinische onderzoeken verloren mensen, die wekelijks semaglutide gebruikten, gemiddeld zo’n 15% van hun lichaamsgewicht over 68 weken.

Tirzepatide, een nieuw medicijn dat op vergelijkbare wijze werkt, bracht dat percentage naar ongeveer 20%.

Echter, stoppen de voordelen niet bij de weegschaal.

Grote cardiovasculaire studies hebben deze medicijnen in verband gebracht met een lager risico op hartinfarct, beroerte en overlijden door hart- en vaatziekten.

Waarom kunnen deze medicijnen specifiek helpen bij boezemfibrilleren?

Hiervoor zijn een paar aannemelijke verklaringen, en ze sluiten elkaar niet uit.

Gewichtsverlies
Overgewicht is een van de bekendste leefstijl-risicofactoren voor boezemfibrilleren. Extra gewicht verandert zowel de structuur als het elektrische gedrag van de boezems. Dit gebeurt op een manier, die boezemfibrilleren moeilijker te behandelen maakt.

De LEGACY-studie vond een duidelijke afname van het aantal boezemfibrilleren aanvallen en de ernst van klachten bij mensen die minstens 10% van hun lichaamsgewicht verloren. Dit voordeel was extra hoog voor mensen die het meeste gewicht verloren en dat wisten vast te houden.

Minder ontsteking
Ontsteking wordt gezien als een belangrijke aanjager van de weefselveranderingen, die boezemfibrilleren mogelijk maken.

De SELECT-studie volgde meer dan 17.000 mensen met overgewicht en hart- en vaatziekten, maar zonder diabetes. De studie liet zien dat semaglutide een blijvende daling veroorzaakte in een ontstekingsmarker in het bloed, genaamd hsCRP. Deze verbetering was groter dan gewichtsverlies alleen zou kunnen verklaren.

Een mogelijk direct effect op het hart
GLP-1-receptoren zijn aangrijpingspunten waar de medicijnen op inwerken. Deze bevinden zich niet alleen in de darmen en hersenen, maar ook in hartweefsel, inclusief de boezems.

Vroeg laboratorium- en dieronderzoek suggereert dat het activeren van deze receptoren, fibrose kan verminderen. Dit is de littekenvorming, die boezemfibrilleren in stand houdt. Daarnaast is het mogelijk dat fibrose het autonome zenuwstelsel, dat het hartritme regelt, beïnvloedt.

Dit onderzoek staat nog in de kinderschoenen, dus wij moeten nieuwe studies afwachten voordat we conclusies kunnen trekken. 

Wat laat het onderzoek daadwerkelijk zien?

Er zijn momenteel drie prominente studies gedaan naar de rol van GLP-1 bij behandeling van boezemfibrilleren en preventie. De resultaten worden voor alle studies kort toegelicht.

GLP-1 en ablatie

Eén onderzoek keek of semaglutide de resultaten na een katheterablatie kon verbeteren bij mensen met boezemfibrilleren en overgewicht.

Onderzoekers vergeleken 181 mensen, die rond de tijd van hun ablatie met semaglutide begonnen, met 181 vergelijkbare mensen die geen GLP-1-medicijn gebruikten. In beide groepen werd het hartritme tot 18 maanden continu gevolgd.

Het resultaat laat zien dat 80% van de semaglutidegroep bleef vrij bleef van terugkerend boezemfibrilleren. Dit was 65% in de vergelijkingsgroep. De semaglutide groep viel ook aanzienlijk meer af.

Dit onderzoek is gedaan vanuit één centrum, dus grotere studies zijn nodig voordat er conclusies getrokken kunnen worden.

Semiglutide en cardiovasculaire uitkomsten

De SELECT-studie verdeelde willekeurig meer dan 17.000 mensen met overgewicht en bestaande hart- en vaatziekten over semaglutide of een placebo.

Na ongeveer drie jaar had de semaglutide groep een 20% lager risico op ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen.

Daarnaast vonden zij een blijvende daling van ontstekingsmarkers in het bloed. Boezemfibrilleren was zelf geen hoofduitkomst van dit onderzoek.

Liraglutide en het verlagen van cardiovasculaire gebeurtenissen
De LEADER-studie includeerde meer dan 9.000 mensen met diabetes type 2 en een hoog cardiovasculair risico. De studie vergeleek liraglutide met een placebo.

Over bijna vier jaar verlaagde liraglutide het aantal ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen met 13%. Het was één van de eerste grote onderzoeken, die suggereerden dat GLP-1-medicijnen voordelen kan bieden die verder gaan dan bloedsuikerregulatie. Tevens legt deze studie de basis voor het onderzoek dat vandaag de dag wordt gedaan.

Een belangrijk aandachtspunt: uitdroging en elektrolyten

GLP-1-medicijnen vertragen de spijsvertering. Dit verklaart waarom de medicijnen zo goed werken, maar het verklaart ook waarom misselijkheid, overgeven en diarree in het begin vaak voorkomen.

Een consensusrapport uit 2022 van meerdere specialismen, vond dat deze spijsverteringsklachten ongeveer 40 tot 70 procent van de mensen treffen. Meestal zijn de bijwerkingen mild en verdwijnen ze binnen een paar weken.

Als overgeven of diarree vaak voorkomt, kan het lichaam kalium en magnesium verliezen. Dit zijn twee mineralen, die je hart nodig heeft om een stabiel ritme aan te houden.

Lage waarden zijn bekend als trigger voor onregelmatige hartritmes, waaronder boezemfibrilleren. Het geruststellende nieuws is dat de grootste studies tot nu toe, met bijna 80.000 deelnemers, vonden dat GLP-1-medicijnen het risico op boezemfibrilleren niet verhogen.

Een simpele, praktische maatregel uit de consensusrichtlijn is om voldoende te blijven drinken tijdens periodes van overgeven of diarree. Dit is één van de makkelijkste manieren om je hiertegen te beschermen.

Als klachten langer dan een dag of twee aanhouden, is het de moeite waard om bij je arts langs te gaan. Je arts kan eenvoudig een mineralentekort opsporen. 

Wat zeggen de boezemfibrilleren richtlijnen op dit moment?

Noch de ESC-richtlijnen van 2024, noch de ACC/AHA-richtlijnen van 2023 bevelen op dit moment GLP-1-medicijnen aan voor de behandeling van boezemfibrilleren.

De onderzoeken die specifiek gericht zijn op boezemfibrilleren als uitkomst, lopen nog.

Wèl geven beide richtlijnen sterke aanbevelingen om gewicht te verlagen bij mensen met overgewicht of obesitas. GLP-1-medicijnen zijn inmiddels een gevestigd en effectief middel daarvoor.

Voor mensen die zowel boezemfibrilleren als overgewicht of diabetes type 2 hebben, pakken deze medicijnen mogelijk meerdere gezondheidsdoelen tegelijk aan.

Naarmate het bewijs groeit, is het aannemelijk dat toekomstige richtlijnen zich zullen uitspreken over GLP-1-medicijnen en boezemfibrilleren.

Wat betekent dit voor jou?

Grote onderzoeken zoals SELECT en LEADER vertellen ons wat er gemiddeld gebeurt over duizenden mensen, maar ze kunnen jou niet vertellen hoe een medicijn specifiek bij jou zal werken.

Ben jij begonnen met een GLP-1-medicijn en heb je een positieve of negatieve verandering gemerkt, in hoe vaak je boezemfibrilleren opspeelt? Jouw persoonlijke ervaring helpt het AFIP-team begrijpen welke mensen het meeste baat hebben bij GLP-1 en waarom.

Overleg zoals altijd met je zorgverlener voordat je iets verandert aan je behandeling of dagelijkse routine.