Mensen met boezemfibrilleren risicofactoren blijken kwetsbaar na besmetting coronavirus 2019

De wereld is in de ban van het nieuwe coronavirus, COVID-19. In de wetenschappelijke literatuur verschijnen steeds meer artikelen die inzichten geven in de ziekteverschijnselen, maar ook inzichten in het werkingsmechanisme van dit coronavirus.

Wat blijkt?

Met name patiënten met risicofactoren voor boezemfibrilleren zijn meer gevoelig om het zogenaamde ‘severe acute respiratory syndrome coronavirus 2’ (SARS-CoV-2) oftewel ernstige luchtwegklachten te ontwikkelen. Hoe komt dat?

“Wuhan studie laat zien: hoge bloeddruk, suikerziekte en vernauwingen in de kransslagaderen geven verhoogd risico op ontwikkelen van ernstige luchtwegklachten.”

Vorige week verscheen een artikel in The Lancet met een beschrijving van de klinische risicofactoren voor het ontwikkelen van zeer ernstige ziekteverschijnselen door COVID-19. In deze studie zijn in totaal 191 patiënten geïncludeerd waarbij de klachten dermate ernstig waren, dat ze moesten worden opgenomen in het ziekenhuis. Van deze 191 patiënten, met een gemiddelde leeftijd van 56 jaar, had 48% een onderliggende aandoening.

De meest voorkomende aandoeningen waren:

  • hypertensie (hoge bloeddruk) (30%)
  • diabetes (suikerziekte) (19%)
  • vernauwingen in de kransslagaderen (8%)
  • en 6% van de patiënten had chronische obstructieve longziekten (COPD)

Helaas kwamen 54 mensen te overlijden, met een gemiddelde leeftijd van 69 jaar. Juist in deze groep patiënten lagen de percentages voor onderliggende aandoeningen nog hoger (hypertensie: 48%, diabetes: 31%, coronaire hartziekten: 24%, en COPD 7%).

Wat laten deze resultaten zien?

Deze getallen geven aan dat mensen met een hoge bloeddruk, suikerziekte en vernauwingen in de kransslagaderen extra kwetsbaar zijn wanneer ze worden geïnfecteerd met het COVID-19 virus. Belangrijk ook is dat deze risicofactoren met name voorkomen in patiënten met boezemfibrilleren.

Er is nog geen onderzoek uitgevoerd naar de effecten van COVID-19 in patiënten met boezemfibrilleren, maar een recente studie in JAMA laat zien dat 44% van ernstige SARS-CoV-2 patiënten hartritmestoornissen ontwikkelen.

Deze bevinding geeft aan dat COVID-19, naast effecten op de luchtwegen, ook een effect heeft op het hartritme.

Naast de luchtwegen is ook het hart gevoelig voor het COVID-19 virus

Hoe het virus infiltreert in cellen in het menselijk lichaam is recentelijk onderzocht. Twee studies in het toonaangevende tijdschrift Cell (studie 1 en studie 2) laten zien dat COVID-19 de cel binnendringt via het angiotensine-converting-enzym 2 (ACE2), dat voorkomt in de celmembraan.

Ten opzichte van de eerder beschreven coronavirussen (denk aan de SARS uitbraak in 2002), kan juist het COVID-19 virus heel sterk binden aan het ACE2 eiwit, via een zogenaamd Spike eiwit.

Hierdoor worden stukjes van het virus afgeknipt, die vervolgens in de membraan worden ingebouwd en in de cel zelf terecht komen. Wanneer het COVID-19 virus in de cel zit, zal het de normale celprocessen verstoren.

Nu is het belangrijk om te weten welke organen veel ACE2 hebben en dus ontvankelijk zijn voor het coronavirus. Wat blijkt? Naast de slokdarm (oesophagus), luchtwegen (respiratory tract) en de longen (lung), hebben met name hart (heart), nieren (kidney), blaas (bladder), kronkeldarm (ileum) veel ACE2 (Figuur 1). Hierdoor zijn juist deze organen gevoelig voor infectie met COVID-19 (Front. Med. 2020).

Dit komt overeen met de observaties in de eerder beschreven Lancet studie. In deze studie is gevonden dat van de 54 patiënten die zijn komen te overlijden door COVID-19, alle patiënten bloedvergiftiging (sepsis), 98% falen van de ademhaling, 52% hartfalen, 59% een hartinfarct, en 50% acuut nierfalen vertoonden.

Dit geeft dus aan dat, naast de ademhalingsorganen, met name ook het hart erg gevoelig is voor een COVID-19 infectie.

organen die gevoelig zijn voor coronavirus

Figuur 1: In rood de organen die veel ACE2 hebben en daardoor ontvankelijk zijn voor infiltratie met het coronavirus-2019 (COVID-19) (uit: Zou X. et al. Frontiers Med. 2020).

Effecten van een COVID-19 besmetting op langere termijn

Hier kunnen we uiteraard nog niet veel over zeggen. Maar gezien het feit dat COVID-19 juist specifieke organen aantast, waaronder het hart, zal een besmetting deze organen gevoeliger kunnen maken voor het ontwikkelen van (chronische) aandoeningen op langere termijn.

Ook laat de Wuhan studie zien dat patiënten met ernstige SARS-CoV-2 klachten vaker hartfalen en hartinfarcten ontwikkelen.

We weten dat het hart zich niet meer volledig zal herstellen na het ontstaan van deze aandoeningen. In de boezem zou een besmetting de functie van de boezemcellen kunnen aantasten waardoor een persoon op langere termijn negatieve gevolgen kan ondervinden, doordat zich bijvoorbeeld boezemfibrilleren ontwikkelt.

We kunnen hier op dit moment alleen maar over speculeren, maar één ding staat als een paal boven water: coronavirus 2019 infectie, beter voorkomen dan genezen!

Heb jij ervaring met COVID-19 en boezemfibrilleren?

Wij zijn erg geïnteresseerd in je ervaringen. Deel deze met ons op het COVID-19 en boezemfibrilleren forum.

Deel AFIP met je vrienden

Reacties 4

  1. Annemarieke de Jager

    Hallo, ik heb hoge bloeddruk en heb regelmatig last van boezemfibrilleren. Na het lezen van dit artikel ben ik erg ongerust.
    Ik ben 54 jaar, rook en drink niet en ben verder goed gezond.
    Laatste dagen weer last van boezemfibrilleren, ik dacht door de stress. Graag meer info

  2. Beste Annemarieke,

    Op dit moment komen via de media zeer veel prikkels binnen, die mensen ongerust kunnen maken. Probeer je rust hierin te vinden/te behouden.

    Wat het stuk aangeeft is dat bij een besmetting, bepaalde groepen extra gevoelig zijn. Wat kun je zelf doen? Ik denk ga in zelf-isolatie. Ook Dr. Robert Tieleman, cardioloog, roept duidelijk op om dit te doen.

    https://www.linkedin.com/pulse/vergeet-groepsimmuniteit-voorkom-besmetting-ga-robert-tieleman/?trackingId=9J2xy4Fa7PSguBddu3436Q%3D%3D

    Voor iedereen: heel veel sterkte de komende weken!

    Met hartelijke groet
    Bianca Brundel

  3. Hallo,

    Duidelijk, goed stuk hier m.b.t. de risicogroepen. Waarvoor dank.

    Bij deze een helder artikel over wat wij mensen zelf kunnen doen, tevens staat er veel extra informatie in het artikel waar na mijn mening een ieder iets aan heeft of kan hebben.

    https://decorrespondent.nl/11051/viroloog-marion-koopmans-beantwoordt-de-prangendste-vragen-over-corona-de-nederlandse-aanpak-en-wat-je-nu-kan-doen/779015402352-a0fedac2

    Met vriendelijke groet,
    Hans Aalbers.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *